تعریف وجین : وجين فرايندي است كه از طريق آن منابع مازاد، فرسوده و يا بي استفاده از مجموعه خارج مي گردد.
اهمیت وجین کردن :عمده ترين دلايلي كه وجين كردن را براي كتابخانه ها ضروري مي سازد، نياز به كنترول و رشد مجموعه و روزآمد كردن آنها، محدود بودن فضاي كتابخانه ها، نياز جامعه به اطلاعات جديد و به روز، خط مشي و سياست هاي مجموعه سازي كتابخانه ها و ... از جمله عللي است كه كتابداران را بر آن مي دارد تا در صدد يافتن راه حل هاي مناسب جهت امر وجين كردن در كتابخانه ها برآيند.
منابعی که باید وجین شوند معمولا عبارتند از:
۱- نسخه تكراري .
۲- منابعی که وضع ظاهري مطلوب نیست ونسخه جدید را می توان جایگزین آنها کرد.
۳- منابعی که اعتبار علمي ندارند.
۴- ويرايش هاي قديمي تر.
۵- منابعی که ميزان استفاده از آنها کم می باشد.
۶- منابعي كه بي استفاده هستند.
ابزار هاي وجين: نظرات و تجربيات كتابداران با سابقه، گروه هاي كارشناسي وجين منابع، مراجعه كنندگان و منابع نقد و بررسي، مهمترين ابزارهاي وجين منابع مي باشند.شيوه كار وجين منابع:
قبل از شروع عمليات وجين ابتدا عمل رف خواني كتابخانه مربوطه انجام مي شود و تمامي منابع مجموعه از لحاظ منابع مفقودي، امانت و موجودي كنترل و بازبيني مي شود. اين كار توسط كتابداران كتابخانه مربوطه صورت مي گيرد. جهت اين امر كتابخانه ها به تشخيص سرپرست كتابخانه مي توانند وظايف سرويس دهي و خدمات امانت خود را در مقطع زماني مناسب تعطيل نمايند تا با دقت بيشتري مراحل فوق را انجام دهند.
مشهورترين شيوه وجين براي كتابخانه هاي عمومي، شيوه CREW1 ( ارزيابي ، بررسي ،وجين به طور مستمر ) مي باشد . در اين شيوه وجين با بهره گيري از رده بندي ديويي و جدول زمانبندي مربوط به عمر مفيد موضوعات مختلف انجام مي شود. به همين منظور در هنگام رف خواني، كاركناني كه از موجودي مجموعه و نياز مراجعين آن مركز مطلع هستند با توجه به معيارهاي وجين ، كتابها را بررسي كرده و كنار مي گذارند تا شوراي خريد كتاب پس از بررسي كل مجموعه و همچنين کتابهاي وجين شده اقدامات لازم را انجام دهند.
اهداف وجين:
1. ايجاد فضاي مناسن براي منابع اطلاعاتي
2. تسهيل و تسريع در دسترسي به منابع اطلاعاتي مورد نياز
3. بدست آوردن بازخورد نقاط ضعف و قوت در كتابخانه از امر وجين
سرنوشت منابع وجين:
1. حذف شوند و ويرايش جديد به مجموعه اضافه شود.
2. حذف شوند و همان ويرايش مجدداً خريداري شود .
3. حذف شوند و درصورت نياز منابعي جديد تر و بهتر درهمين زمينه موضوعي تهيه شود.
4. صحافي شود و به مجموعه بازگردد .
5. به انبار منتقل شود .
پس از وجين: پس از آنكه كتابها وجين شدند و اطلاعاتشان در فرم مربوطه درج گرديد، از مجموعه خارج شده و در دفتر ثبت هرکتابخانه در ستون ملاحظات و يا در ليست موجودي هر سالن مطالعه درستون ملاحظات در مقابل عنوان کتاب، تاريخ وجين آن كتاب درج شود . در صورتيکه کتاب وجين شده مبادله شود محل نگهداري فعلي نيز در اين ستون قيد مي گردد. سپس صورت جلسه اي به همراه ليست مربوطه تهيه و به امضاي مدير مرکز مربوطه ، مدير بخش فني، رياست يا نماينده شوراي خريد کتاب، مسئول هماهنگي كتابخانه ها يا سالن هاي مطالعه و بالاخره معاونت امور كتابخانه ها و سالن هاي مطالعه رسيده تا براي تصميم گيري نهايي اقدام شود.